Rozdział 3
Rysowanie
Dostępne narzędzia rysowania
Ocad udostępnia narzędzia rysowania:
Curve mode: krzywe Bézier.
Używane do rysowania wszystkich krzywych. Chyba każdą krzywą da się narysować jako
krzywą Bezier
Ellipse mode: elipsy
Do rysowania drobnych górek, dołków, oczek wodnych …
Circle mode: okręgi
Po narysowaniu można modyfikować ich kształt, żeby lepiej oddać kształt obiektu...
Rectangular mode: obiekty
prostokątne.
Można też rysować obiekty bardziej skomplikowane, o więcej niż czterech rogach, pod
warunkiem że wszystkie kąty mają 90 stopni.
Straight Line: linia łamana
Freehand mode: rysowanie myszką
dowolnej krzywej.
Po narysowaniu takiej linii i tak najlepiej zamienić ją na krzywą Bezier. W tym trybie
można też rysować linie łamane.
Curve mode kontra Freehand Mode
Krzywe Bezier (Curve mode) są podstawową techniką rysowania krzywych. Praktycznie
każdą krzywą można wykreślić jako krzywą Bezier przy pomocy kilku punktów, podczas
gdy ta sama linia wykreślona w trybie ‘Freehand’ składa się z
kilkunastu-kilkudziesięciu punktów. Dzięki temu krzywa Bezier jest dużo gładsza
(lepiej wygląda) i łatwiejsza w późniejszym korygowaniu kształtu. Krzywą
zawierającą ostry róg także można narysować jako krzywą Bezier.
W praktyce wygodnie jest rysować krzywą w trybie ‘Freehand’, i od razu zamienić
ją na krzywą Bezier (menu Edit->To curve, lub przycisk ‘To curve’ 
na pasku
narzędzi). Takie rysowanie jest szybsze i bardziej intuicyjne, niż rysowanie od razu
krzywej Bezier
Warto pod tą czynność podpiąć skrót klawiaturowy. Możliwe jest też ustawienie
opcji, by zaraz po zakończeniu rysowania linii w trybie 'Freehand' była ona
automatycznie zamieniana na krzywą Bezier.
Powiększenia obrazu
Ocad umożliwia wyświetlanie kreślonej mapy w powiększeniach od 0.25x do 32x,
dostępnych w menu View, oraz pod skrótami klawiaturowymi od SHIFT-F5 do SHIFT-F12.
Najwygodniej pracować jest w trybie 8x (SHIFT-F10).
Dostępne są także dodatkowe funkcje:
Opcja 'Entire Map' dostępna przez
menu 'View->Entire map', przycisk 'Entire Map' na pasku zadań lub z menu
podręcznego wyświetla mapę w takim powiększeniu, żeby mieściła się w całości na
ekranie. Pozwala to obejrzeć całą mapę. Przydaje się również bardzo w sytuacji, gdy
cała mapa wyjdzie poza widoczny fragment, i nie wiadomo w którym kierunku jej szukać.
Opcja 'Zoom in' dostępna przez menu
'View->Zoom in', przycisk 'Zoom in' na pasku zadań, klawisz F7 lub z menu
podręcznego wyświetla obszar, zaznaczony kursorem myszy, na całym ekranie 
Opcja 'Zoom out' dostępna przez menu
'View->Zoom out', przycisk 'Zoom out' na pasku zadań, klawisz F8 lub z menu
podręcznego zmniejsza powiększenie. Jeśli wcześniej wywołana była opcja 'Zoom out'
przywraca poprzednie powiększenie.
Rysowanie krzywych w trybie
‘Freehand’
Wystarczy kliknąć na początku linii i, po zwolnieniu klawisza, rysować dowolną
krzywą. Na końcu linii wystarczy kliknąć.
Wygładzanie (smoothing): Ocad
umożliwia automatyczne wygładzanie linii rysowanych w trybie freehand. Usuwa to
wahnięcia i nierówności linii powstające w trakcie rysowania, w zależności od stanu
przycisków ‘Smooth’ na pasku narzędzi. 0 oznacza brak wygładzania, 2 maksymalne
wygładzanie. Najwygodniej jest pracować w trybie 2. - Rysowanie linii prostych: polega na rysowaniu linii przy wciśniętym lewym klawiszu
myszy. Tak rysowana linia prosta lub łamana może być fragmentem linii rysowanej w
trybie ‘freehand’. Jeśli w trakcie rysowania linii prostej wciśnięty jest klawisz
ALT, linia będzie dociągana do dokładnie poziomej lub dokładnie pionowej
- Kontynuowanie istniejących linii: Aby kontynuować rysowanie istniejącej linii (np.
gdy rysowany obiekt nie mieści się na jednym ekranie) należy rozpocząć rysowanie
nowej linii dokładnie na końcu poprzedniej, przy wciśniętym klawiszu SHIFT. Można
też zaznaczyć dwie niezależne linie i wybrać opcję menu Edit->Merge lub przycisk
Merge:
na pasku narzędzi. Wygodnie
podpiąć pod tą opcję skrót klawiaturowy.
- Korekcja narysowanej linii: Jeśli po zakończeniu rysowania wciśniemy prawy klawisz
myszy, można od razu przejść do edycji obiektu.
- Zamiana linii na krzywą Bezier:
Bardzo wygodnie, zaraz po narysowaniu, zamieniać linię rysowaną w trybie ‘freehand’
na krzywą Bezier. Jest to możliwe przez menu Edit->To curve lub przycisk ‘To
curve’ na pasku narzędzi. Wygodnie jest podpiąć pod tą akcję skrót klawiaturowy.
Jeżeli w menu Options->Preferences…, w zakładce General, znaczona jest opcja
‘Freehand to curve’, Ocad zaraz po zakończeniu rysowania automatycznie zamieni
narysowaną linię w krzywą Bezier.
Rysowanie krzywych Bezier;
‘Curve Mode’
Każdy punkt krzywej Bezier składa się z węzła, przez który krzywa przechodzi,
oraz dwóch (lub jednego dla punktów skrajnych) punktów kontrolnych, które określają
kształt i przebieg krzywej. Przebieg krzywej można modyfikować zmieniając kąt
położenia punktów kontrolnych oraz ich odległość od węzła.
Odpowiednie dobranie położenia punktów wymaga pewnego doświadczenia. W zasadzie
należy umieszczać punkt w miejscu, gdzie zmienia się promień zakrzywienia linii: w
miejscach gdzie zakrzywienie jest największe i w miejscach, gdzie linia się prostuje.
Rysowanie:
- Należy kliknąć w miejscu pierwszego punktu i przeciągnąć kursor (przy wciśniętym
prawym klawiszu) w kierunku położenia punktu kontrolnego.
- Zwolnić klawisz myszy, kliknąć w miejscu kolejnego punktu i nadać odpowiedni
kierunek punków kontrolnych.
- Aby zakończyć rysowanie wystarczy kliknąć (wcisnąć i zwolnić klawisz myszy) w
dowolnym miejscu mapy. Ten punkt nie zostanie włączony do krzywej: jako ostatni
uwzględniony będzie poprzednio zdefiniowany punkt.
Korekcja w trakcie rysowania:
Bez kończenia trybu rysowania (bez przechodzenia do trybu 'Edit Point') można:
- usunąć ostatni punkt krzywej, przez wciśnięcie klawisza Backspace
- edytować położenie punktów kontrolnych, przez przeciąganie myszką (kursor zmienia
się po najechaniu na punkt kontrolny!)
- Kontynuowanie istniejących linii: Aby kontynuować rysowanie istniejącej linii (np.
gdy rysowany obiekt nie mieści się na jednym ekranie) należy rozpocząć rysowanie
nowej linii dokładnie na końcu poprzedniej, przy wciśniętym klawiszu SHIFT. Można
też zaznaczyć dwie niezależne linie i wybrać opcję menu Edit->Merge lub przycisk
Merge na pasku narzędzi. Wygodnie
podpiąć pod tą opcję skrót klawiaturowy.
- Rysowanie ostrych narożników: aby w trybie rysowania krzywych wprowadzić ostry
narożnik należy umieścić w tym samym miejscu dwa węzły, o punktach kontrolnych
skierowanych wzdłuż linii wchodzącej i wychodzącej.
Można też zamienić węzeł leżący na narożniku zamienić na 'Corner point'. Dzięki
temu punkty kontrolne wokół tego węzła nie muszą leżeć na jednej prostej.
Rysowanie obiektów punktowych
Obiekty punktowe (dołki, kreski spadu) można rysować w dowolnym trybie(freehand,
Curve, Straight, Circle...); niezależnie od trybu kursor zmienia się na 
. Należy kliknąć w miejscu, w którym ma
być narysowany obiekt. Przeciągając kursor przy wciśniętym lewym klawiszu, można
nadać obiektowi (np. kresce spadu) odpowiedni kierunek. Można też, w dowolnym momencie,
zmienić kierunek narysowanego wcześniej obiektu, po wybraniu przycisku ‘Direction’ 
na pasku narzędzi.
Rysowanie obiektów
kołowych; 'Circle Mode'
Koła rysować można na trzy sposoby:
- Przeciągając wskaźnik myszy wzdłuż średnicy koła. Okrąg będzie
przebiegał przez punkt w którym klawisz myszy został wciśnięty oraz przez punkt w
którym został zwolniony.
- Przeciągając, przy wciśniętym klawiszu SHIFT, wskaźnik myszy wzdłuż
promienia koła. Środek koła będzie w miejscu w którym klawisz myszy został
wciśnięty, a okrąg będzie przebiegał przez punkt w którym został zwolnionym.
- Klikając myszką bez przeciągania. Wyświetlone zostanie okno dialogowe, w którym
określić można średnicę koła. Środek koła znajduje się w miejscu kliknięcia.
- Okręgi rysowane są jako krzywe Bezier; można zatem modyfikować ich kształt.
- Aby narysować tylko wycinek koła należy narysować cały okrąg, a następnie,
używając narzędzia 'Cut' z paska narzędzi, usunąć fragment
Rysowanie elips; 'Ellipse mode'
Rysowanie elipsy polega na przeciągnięciu kursorem myszy wzdłuż jednej osi
określając jej położenie i długość, a następnie określeniu długości osi
prostopadłej.
- Elipsy rysowane są jako krzywe Bezier; można zatem modyfikować ich kształt.
Rysowanie linii
prostych i łamanych; 'Straight Line'
- Aby narysować linię łamaną należy przeciągnąć wskaźnik myszy wzdłuż
wszystkich odcinków. Aby zakończyć rysowanie należy kliknąć (wcisnąć i zwolnić
klawisz w tym samym miejscu) w dowolnym miejscu mapy.
- Aby narysować linię prostą można kliknąć (bez przeciągania wskaźnika muszy) na
początku linii: wyświetlone zostanie okno dialogowe z pytaniem o długość i kąt linii
(zero oznacza linię pionową)
- Jeżeli w trakcie rysowania wciśnięty będzie klawisz ALT rysowana linia dociągana
będzie do dokładnie poziomej lub dokładnie pionowej.
Rysowanie
obiektów prostokątnych; 'Rectangular mode'
W tym trybie można rysować obiekty o dowolnej ilości prostokątnych narożników,
pod dowolnym kątem względem pionu.
Rysowanie polega na przeciągnięciu kursorem wzdłuż pierwszej krawędzi obiektu,
określając jej kierunek i długość. Następnie rysuje się pozostałe krawędzie
obiektu; niezależnie od położenia kursora wszystkie krawędzie będą równoległe lub
prostopadłe do pierwszej linii.
Zakończenie rysowania polega na pojedynczym kliknięciu w dowolnym miejscu; Ocad
automatycznie dorysuje dwie brakujące krawędzie, pokazywane w trakcie rysowania linią
przerywaną.
- Po zakończeniu rysowania można dowolnie modyfikować położenie poszczególnych
narożników. Przy edycji punktów nie jest kontrolowana prostopadłość krawędzi.
- Aby narysować obiekt o krawędziach dokładnie pionowych i poziomych, w trakcie
rysowania pierwszej krawędzi należy trzymać wciśnięty klawisz ALT7
Edycja obiektów,
korekcja istniejących obiektów
W dowolnej chwili można wybrać przycisk 'Edit Point' 
lub 'Edit Object' 
na pasku narzędzi lub, po kliknięciu w dowolnym miejscu prawym przyciskiem
myszy, wybrać odpowiednią opcję z menu podręcznego.
Tryb 'Edit Point'
W trybie 'Edit Point' można:
- Dowolnie modyfikować, przez przeciąganie kursorem, położenie poszczególnych
punktów zaznaczonego obiektu, przez przeciąganie ich kursorem myszy
Usuwać punkt, po wybraniu przycisku
‘Remove point’ z paska narzędzi.
| To samo można uzyskać w trybie edycji punktu lub edycji obiektu,
klikając punkt przy wciśniętym klawiszu CTRL |
- Dodawać punkty:
Po wybraniu przycisku ‘Normal
point’ można dodać do zaznaczonego obiektu dodatkowy zwykły punkt.
| Tak samo można dodać nowy punkt w trybie edycji punktu lub obiektu,
klikając edytowany obiekt przy wciśniętych klawiszach CTRL-SHIFT |
Po wybraniu przycisku ‘Corner
point’ można dodać do obiektu punkt narożny, lub zamienić w taki zwykły
punkt. ‘Corner point’ jest stosowany przy rysowaniu linii przerywanych (np. drogi):
Ocad zadba, żeby taki punkt nie wypadł akurat w przerwie pomiędzy dwoma odcinkami linii
przerywanej. 
Po wybraniu przycisku ‘Dash
point’można dodać do zaznaczonego obiektu, tego typu punkty (lub zamieniać zwykłe
punkty). ‘Dash point’ jest stosowany przy rysowaniu linii przerywanych, głównie na
skrzyżowaniach. Ocad zadba, żeby ‘Dash point’, czyli np. skrzyżowanie dróg, nie
wypadł akurat w przerwie pomiędzy dwoma odcinkami linii przerywanej.
Rozdzielić obiekt na dwa: po
wybraniu przycisku ‘Cut’ należy kliknąć w dowolnym punkcie obiektu: zostanie on
podzielony na dwa. Jest to inne polecenie niż menu Edit->Cut. Ta sama opcja jest
dostępna w trybie ‘Edit Object’ - Zaznaczyć grupę obiektów (przez zaznaczenie kursorem obszaru). W zależności od
ustawień w menu Options->Preferences, w zakładce Additional, na panelu 'Selecting
Objects' zaznaczone będą wszystkie obiekty znajdujące się częściowo w zaznaczonym
obszarze lub tylko obiekty leżące w całości w zaznaczonym obszarze.
Dostępne funkcje są wówczas ograniczone do edycji obiektów
Tryb 'Edit Object'
W trybie 'Edit Object' można:
- zaznaczać pojedynczy obiekt
- zaznaczać kilka obiektów:
- przez zaznaczanie kolejnych obiektów przy wciśniętym klawiszu SHIFT
- przez zaznaczenie obszaru.
- przesuwać obiekt lub grupę zaznaczonych obiektów
- Przesuwać obiekt przez przeciąganie jednego z zaznaczonych punktów obiektu
Funkcje wspólne dla obu trybów
Większość możliwości edycji obiektów dostępna jest zarówno w trybie 'Edit
point'' oraz 'Edit object. Można między innymi:
- Przesuwać grupę zaznaczonych obiektów (w przypadku gdy zaznaczony jest więcej niż
jeden obiekt, po najechaniu nad jeden z nich kursor zmienia się w
i umożliwia
przesuwanie całej grupy.
- Zmieniać rozmiar obiektu(ów), przez przeciąganie jednego z punktów wyświetlanych
dokoła obiektu(ów). Przy przeciąganiu punktów narożnych zachowane są proporcje
(wysokość - szerokość). Przeciągając jeden ze środkowych punktów można zmieniać
tylko jeden z wymiarów obiektu(ów)
Usuwać
zaznaczony obiekt lub grupę obiektów (DEL, menu Edit->Delete lub przycisk 'Delete' na
pasku narzędzi)
Kopiować zaznaczony obiekt lub grupę obiektów (CTRL-C, CTRL-V lub przycisk 'Duplicate
object' na pasku narzędzi)- Usuwać punkt składowy zaznaczonego obiektu (przy wciśniętym klawiszu CTRL). Jest to
funkcja identyczna z wybraniem przycisku ‘Remove point’ z paska narzędzi.
Zmienić kierunek obiektu punktowego
(np. kreski spadu), faktury obszaru (np. bagna) oraz obiektów tekstowych, po wybraniu
przycisku ‘Direction’ na pasku narzędzi. Kierunek wskazuje się przeciągając
w dowolnym miejscu linię przy wciśniętym lewym klawiszu myszy.
Obracać obiekt lub grupę
zaznaczonych obiektów. Po wybraniu przycisku 'Rotate' trzeba zdefiniować punkt oraz kąt
obrotu.
Odwrócić obiekt(y) liniowy (np
kierunek skarpy), po wybraniu przycisku 'Reverse line' na pasku narzędzi
Zamienić symbol: przycisk 'Change
symbol' umożliwia zamianę zaznaczonego obiektu(ów) na inny symbol, zaznaczony na
palecie symboli (np. poziomicy ciągłej na przerywaną)
Dodatkowe funkcje
- Kliknięcie w dowolnym miejscu prawym przyciskiem myszy wyświetla menu podręczne, w
którym dostępne są opcje:
- Ostatnio używane narzędzie rysowania, tryb edycji obiektu i edycji punktów (w
zależności od aktualnego trybu, jedna z opcji jest niedostępna)
- Opcje Move, Zoom in, Zoom out oraz Entire Map
- Opcja menu 'Extras->Select by symbol' umożliwia wybranie wszystkich obiektów
używających symbolu zaznaczonego na prawej palecie symboli.
Aby wybrać jednocześnie więcej niż jeden symbol, należy zaznaczać ikony symboli przy
wciśniętym klawiszu CTRL lub SHIFT (żeby zaznaczyć blok od-do)
Przycisk 'Change all symbols' wyświetla
okno dialogowe umożliwiające zmianę wszystkich obiektów danego typu na inny symbol. Ta
sama opcja dostępna jest przez menu Extras->Change symbols'
Łączenie obiektów: przycisk 'Join'
powoduje 'dociągnięcie' końca zaznaczonego obiektu do najbliższego końca
obiektu tego samego typu: tego samego obiektu lub innego. Maksymalna odległość
pomiędzy końcami jest konfigurowana w menu Options->Preferences, zakładka
Additional, na panelu Tolerances. Dostępna jest też opcja automatycznego łączenia
obiektów: przycisk 'Auto join' 
na
pasku zadań. - Scalanie obiektów: przycisk 'Merge'
umożliwia scalenie dwóch zaznaczonych obiektów w jeden, o ile odległość między nimi
spełnia warunki, jak dla opcji 'Join'
Opcja 'Move', dostępna przez menu
'View->Move', przycisk 'Move' na pasku zadań, klawisz F6 lub z menu podręcznego
umożliwia szybsze i precyzyjniejsze, niż przy użyciu pasków przesuwu, umieszczenie
mapy w wyświetlanym oknie. - Przycisk 'Cut' na pasku
narzędzi umożliwia rozcięcie zaznaczonego obiektu na dwa niezależne obiekty
Przycisk 'Grid' na pasku
narzędzi wyświetla/ukrywa prostokątną siatkę. Odstęp pomiędzy liniami konfigurowany
jest w menu Options->Scales, na panelu 'Coordinates' wartość 'Grid Distance'.- Przycisk ‘Direction’ na pasku
narzędzi umożliwia nadanie kierunku obiektom punktowym oraz symbolom tła obszarów.
kierunek nadaje się przeciągając kursor, przy wciśniętym prawym klawiszu myszy. Dla
niektórych symboli obszarów trzeba wskazać kierunek prostopadły do oczekiwanego.
Pojedyncze kliknięcie w dowolnym miejscu mapy przywraca pierwotny (domyślny) kierunek
obiektów.
| Poprzedni Rozdział | Zawartość
rozdziału | Spis treści | Następny
Rozdział |